Kyoto Protokolü`nün yerini alacak anlaşma için Kopenhag`da toplanan 192 ülke, kimseyi tatmin etmeyen bir mutabakat üzerinde fikir birliği sağlayabildi. Mutabakatın 2010 içinde yasal olarak bağlayıcı hale getirilmesi amaçlanıyor.

Kopenhag`daki BM İklim Değişikliği Zirvesi`nden anlaşma yerine mutabakat çıktı. Ev sahibi Danimarka`nın iyi yönetemediği zirvede somut bir anlaşma çıkmasını, G77`lerin desteğini arkasına alan Çin engelledi. Uzun pazarlıklar sonunda 3 sayfadan oluşan 12 maddelik bir `Kopenhag Mutabakatı` ile zirve sona erdi. Mutabakat metni sonuna iki liste iliştirildi. Listenin birine 2020`ye kadar sera gazı salınımını belirli oranda azaltmayı taahhüt eden ülkeler adını yazıp imza atacak. Diğer listede ise herhangi bir sınırlama getirmek istemeyen ülkeler olacak.


ABD Başkanı Barack Obama`nın Çin, Brezilya ve Güney Afrika liderleriyle yaptığı uzun toplantılar sonunda, anlaşma yerine `mutabakat metni` üzerinde anlaşıldı. Zirvenin başkanlığını yapan Danimarka Başbakanı Lars Lökke Rasmussen, gece yarısından sonra varılan mutabakatın içeriğini zirveye katılan ülkelerin temsilcileriyle paylaştı. Tüm ülkeler tarafından kabul gören taslakla ilgili nihai açıklamanın dün sabah genel kurulda yapılması konusunda anlaşmaya varılarak, uzun süren görüşme trafiği noktalandı.


Sabah saatlerinde tekrar başlayan görüşmelere İngiltere`nin isteğiyle 2,5 saat ara verildi. Rasmussen`in açıkladığı mutabakatla 12 günlük zirve, beklentilerden uzak bir sonuçla sona erdi. Hukuki bağlayıcılığı olmayan metin hiçbir ülkeyi tatmin etmedi. Kalkınmakta olan 130 ülkenin oluşturduğu G77 ülkelerinin dönem başkanlığını yürüten Sudan`ın delegesi Lumumba Stanislas Dia-Ping, mutabakatı tarihin en berbat anlaşması olduğunu belirtti. Rasmussen ise memnun olduğunu söyledi.


Mutabakatta öne çıkan maddeler


Mutabakata varılan maddeler gelecek yılın sonuna kadar yasal bağlayıcı hale getirilecek.


Gelişmiş ülkeler gelişmekte olan ülkelerin adaptasyon çalışmaları için yeterli, öngörülebilir ve sürdürülebilir finansal kaynak, teknoloji ve kapasite geliştirme desteği sağlayacaktır.


Gelişmiş ülkelerin, ihtiyaç içindeki gelişmekte olan ülkelere 2020 yılına kadar 100 milyar dolarlık yardım yapması amaçlanıyor. 2010-2012 yıllarını kapsayan kısa vadeli dönemde Avrupa Birliği 10,6 milyar dolar, Japonya 11 milyar dolar ve ABD 3,6 milyar dolar vaat ediyor.


Sera gazı salınımıyla ilgili bir oran bulunmuyor. Bu konuda karar ülkelere bırakıldı.


Ormanların tahrip edilmesi gibi gelişmelerin sera gazı salınımının artmasında etkili olduğuna işaret edilen mutabakat metninde, bunun önlenmesi yönündeki çalışmalara gelişmiş ülkelerin malî destek vermesi de öngörülüyor.


ZAMAN


HASAN CÜCÜK KOPENHAG